orzechy

Każdy z uczestników dostał 20 żetonów, które mógł dowolnie inwestować we wspólnej puli. Po zakończeniu takiej rundy ilość zebranych żetonów mnożono przez 1,6 i dzielono równo między graczy. Gdyby wszyscy wydali po 20 żetonów, każdy z nich otrzymałby z powrotem 32 żetony. Później mogli je wymienić na franki.

Gdyby jednak trzej zainwestowali wszystko co mieli a jeden wstrzymałby się od udziału, to on sam zgarnąłby 44 żetony. O tym ile żetonów włożył poszczególny gracz, dowiadywali się po zakończeniu każdej rundy. Aby nie zdążyli wytworzyć opartej na zaufaniu strategii: coś za coś, po 12 rozgrywkach uczestnicy przechodzili do innych grup.

W pierwszej turze wykładano przeciętnie po 10 żetonów. Gdy się jednak przekonali, że wkład partnerów, a co za tym idzie i zysk, był zbyt mały, inwestycje zaczęły spadać i w szóstej rundzie wynosiły 6 żetonów.

Wtedy właśnie zmieniano zasady gry.

Od tej pory wpłacając jeden żeton, można było ukarać tego, który wyłożył najmniej i w ten sposób pasażer na gapę tracił trzy żetony. Mimo iż karanie było kosztowne, to skorzystało z niego 84% uczestników. Co więcej, od momentu zagrożenia karą inwestycje sukcesywnie rosły aż do 15 żetonów przy końcu sprawdzianu.

Gdy groźba kary znika, ludzie zachowują się samolubnie?

PS.

Ponieważ już niedługo będziemy się składać na dokończenie budowy naszego osiedla, przekonamy się co z tego eksperymentu z żetonami sprawdzi się w naszej wspólnocie.

WIĘCEJ: Jonathan Haidt, Prawy umysł 2014

-----------------------

SOBOTA 6 GRUDNIA

Moi drodzy przyjaciele, możecie brać udział w wyścigu szczurów. Ba, możecie go nawet wygrać. Nie oznacza to jednak, że przestaniecie być szczurami.

William Coffin jr. kapelan Yale do swoich studentów

Przyjeżdżają do metropolii, do Warszawy, Poznania, Krakowa, i szukają dla siebie nowego sposobu na życie...Oni są strasznie waleczni, zacięci, zdeterminowani, ale ciągle mielą w dołkach. Przypominają więc nie tyle szczury w wyścigu, ile w kołowrotku, który cały czas musi się kręcić, żeby te szczury mogły utrzymać się przy życiu...: I to jest ta klasa, która ma strasznie złą prasę: ...słoiki, lemingi, czyli mierzwa, co to przyjeżdża do miasta i udaje miastowego, imitując najgorsze wzorce.

Agata Bielik-Robson, Mieszczanin lemingiem

DF 11/12

-----------------------

WTOREK 9 GRUDNIA

W roku 1881 Eliezer Ben Jehuda przybył z Litwy do Palestyny by się tam osiedlić. Gdy statek zawinął do portu w Jaffie, oznajmił swojej żonie, że odtąd będą mówić tylko po hebrajsku. Ich syn nie znał żadnego innego języka a ponieważ na co dzień nikt tak tam nie mówił, więc po hebrajsku przemawiał do swojego kota.

Żydzi po zburzeniu świątyni w roku 70 rozproszeni po całej Europie, stworzyli kilkanaście różnych dialektów. Ich podstawą były języki, którymi mówiono w miejscach zamieszkania. Hebrajskiego używali tylko w liturgii, do komentarzy biblijnych i w przepisch prawnych. Później służył on także, podobnie jak łacina, do komunikacji między wspólnotami w różnych zakątkach świata.

Gdy powstało państwo Izrael, językiem urzędowym został hebrajski. Brakowało w nim słów na określenie samochodu, kina, demokracji i co najmniej tysiąc innych wyrazów, których nie ma w Biblii. Dziś hebrajski jest już nie tylko językiem literatury i nauki, ale także ulicy i tak jak każdy inny, ma on swój młodzieżowy slang.

WIĘCEJ: Historia Żydów 2014

-----------------------

ŚRODA 10 GRUDNIA

Żydzi w diasporze posługiwali się kilkunastoma różnymi dialektami, ale tylko dwa z nich przetrwały stulecia i przekroczyły granice krajów, w których powstały.

Ladino to język judeoromański stworzony przez sefardyjczków w Hiszpanii. Tam, aż do wypędzenia Żydów w roku 1492, mieszkała elita kulturalna.

Drugie tysiąclecie należało do jidysz. Powstał on na bazie średniowiecznych dialektów germańskich a gdy aszkenazyjczycy zaczęli się kontaktować z Żydami słowiańskimi przyjęli niektóre elementy języka polskiego. Zarówno słownictwa jak i składni.

Początkowo tylko wyrażenia pochodzące z hebrajskiego zapisywano charakterystycznymi, kwadratowymi literami. Gdy upowszechnił się druk, pisano tak całe teksty.

W języku tym powstała literatura narodowa klasyków takich jak Szolem Alejchem, Icchok Lejb Perec czy urodzony w Warszawie noblista, Isaac Baszewis Singer. Jidysz był językiem nauki, prasy i debaty politycznej, służył ulicy i awangardowym grupom artystycznym. Spełniał wszystkie zadania nowoczesnego społeczeństwa.

PS.

Przykład.

U podstaw tego wyrażenia tkwi składnia wzięta z języka polskiego, wypełniona fonetycznie zmienionymi wyrazami germańskimi:

Der szmues hot zich niszt geklept.

Rozmowa się nie kleiła.

W języku niemieckim zdanie to byłoby zbudowane niepoprawnie: Das Gespräch hat sich nicht geklebt.

---------------------------

CZWARTEK 11 GRUDNIA

WIDEO: niezatapialne maleństwo

foto net

Gekon karłowaty jest mniejszy niż kciuk u mojej ręki.

Żyje w wilgotnych lasach Brazylii. Jego hydrofobowa skóra jest pokryta maleńkimi wypustkami, na których zatrzymują się krople wody. Dlatego też może się on unosić na wodzie.

------------------------

SOBOTA 13 GRUDNIA

Jesteśmy bardziej wrażliwi na zło niż na dobro.

Paul Bloom - psycholog, profesor na Uniwersytecie Yale.

-------------------------

WTOREK 15 GRUDNIA

Skąd się bierze osobowość?

Psycholog Dan McAdams odpowiedział na to pytanie na trzech różnych poziomach.

1- Neurony - cechy dyspozycyjne. Zbadano mózgi bliźniaków i stwierdzono różnice już w łonie matki. Jedne kształtują się z nieco wyższą wrażliwością na sygnały zagrożenia. Inne ze skłonnością do czerpania przyjemności z nowych doświadczeń.

2- Charakterystyczne adaptacje. Powstają podczas dorastania w reakcji z otoczeniem. To tutaj dane genetyczne nabierają kształtu i w zależności od wychowawców i środowiska dziecko wrażliwe staje się destrukcyjnym buntownikiem lub twórczym uczniem.

3- Osobiste narracje. Sens naszego życia nie układa się w logiczne schematy tylko w opowieść o nas samych. Nie musi ona być całkiem prawdziwa. Tu i ówdzie coś dodamy i podbarwimy a gdzie indziej czegoś brak, bo nie chcemy o tym pamiętać.

---------------------------

CZWARTEK 18 GRUDNIA

akceptacja hierarchiczności - tego, że "lepsi" mają prawo dominować nad "gorszymi" - silnie sprzyja akceptacji mowy nienawiści wobec różnych grup społecznych...

Retoryka wojny i walki w polityce toruje drogę akceptacji agresji w życiu publicznym i w naszym codziennym.

Krystyna Skarżyńska - psycholożka społeczna PAN i SWPS

------------------------

SOBOTA 20 GRUDNIA

Dzieci do czwartego roku życia nie w są stanie pojąć, że ktoś myśli inaczej niż one.

Można to sprawdzić podczas prostej zabawy.

Pokazujemy dziecku scenkę z dwiema lalkami: Alą i Tomkiem.

Ala widzi jak Tomek chowa piłkę pod poduszkę. Następnie Ala wychodzi za drzwi. W tym czasie Tomek przenosi piłkę gdzie indziej, na przykład do jakiegoś pudełka. Gdy Ala wraca, pytamy dziecko, które obserwowało tę zamianę, gdzie ona teraz będzie szukać tej piłki?

Przeważnie dzieci odpowiadają:

- Ala myśli, że piłka jest w pudełku- czyli swoją wiedzę przenoszą na inną osobę. Gdy skończą czwarty rok życia, wszystko się nagle zmienia i potrafią myśleć na dwóch różnych poziomach, swoim i cudzym.

My, dorośli na co dzień najczęściej używamy tylko tych dwóch poziomów, ale możemy sobie poradzić z czterema lub pięcioma:

Ala wierzy (1), że Tomek myśli (2), że Ola chce (3), by Piotr przypuszczał (4), że Tomek ma zamiar (5), przekonać Olę (6), że jej piłka jest w pudełku.

Tu jest nawet sześć różnych poziomów intencjonalnych.

Szekspir pisząc Otella

chciał (1), żeby publiczność wiedziała (2), że tytułowy Maur sądził (3), że jego służący Jago nie kłamał mówiąc, iż wie (4), że Desdemona kocha (5) Kasja.

Łatwo pojmujemy, że ktoś inny myśli inaczej,

ale o wiele trudniej nam przyjąć, że może to ona ma rację.

Zwierzęta żyją ciągle na jednej i tej samej płaszczyźnie TU i TERAZ, dlatego nie potrafią uczyć się nawzajem, ani nawet naśladować.

PS.

PRZYKŁAD na dwa bardzo różne poziomy:

Może i masz rację, ale jakie z tego dobro?

Józef Tischner

WIĘCEJ: Robin Dunbar, Nowa historia ewolucji człowieka.

Dlaczego spośród kilkunastu

żyjących niegdyś gatunków homonidów

przetrwał właśnie Homo sapiens? 2014

-----------------------

ŚRODA 24 GRUDNIA

Rembrandt

UCIEKINIERZY

Józef sprawdza drogę.

Maria zasypia.

Dziecko jest bezpieczne.

I dzielny Osiołek.

Na losy świata nikt nie wpłynął

bardziej niż ta biedna rodzina.

------------------------

PIĄTEK 26 GRUDNIA

Stanisław Barańczak, Ani, jedynej

Płakała w nocy, ale nie jej płacz go zbudził...

-------------------------

KONTAKT CD styczeń