|
25 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
DLACZEGO JAJKA PTAKÓW MAJĄ RÓŻNE KSZTAŁTY?
- Język ojczysty znajduje się w mózgu w innym
miejscu niż język obcy, którego nauczyliśmy się w szkole. Tak mówiłem
moim dwujęzycznym uczniom dowodząc, że ktoś stracił w wypadku część
mózgu i przestał mówić w jednym języku, natomiast znajomość drugiego
pozostała niezmieniona. Tym samym ucząc się, lepiej nie mieszać dwóch
języków. To prawda, tyle tylko, że nie dotyczyła moich dzieci, które
już od dzieciństwa mówiły po polsku i po szwedzku.
Podobnie, lubiłem wyjaśniać dlaczego jajko kury
ma kształt podobny do stożka?
Odpowiedź: dawno temu kury zakładały
gniazda na półkach skalnych i tam te okrągłe jajka częściej spadały aż w końcu
dobór naturalny sprawił, że wszystkie jajka z jednej strony są węższe.
Właśnie w najnowszym magazynie "Science"
opublikowano wyniki badań 50 tysięcy jaj pochodzących od 1400 gatunków z całego
świata. Kształt skorupki zależy tylko od zdolności ptaków do latania. Ciała dobrych
lotników są wydłużone a więc i ich jajka nie mogą być okrągłe.
Zagadka, nad którą głowił się już Arystoteles,
została rozwiązana.
Do czasu.
22 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
STAJESZ SIĘ CZĘŚCIĄ ŚWIATA
to dzielnica Sztokholmu, w której
mieszkają sami imigranci. Raz w miesiącu płonie tam jakiś samochód, raz
w roku dochodzi do strzelaniny. Z tego powodu wyniosły się stamtąd
banki, poczta, sklep z alkoholem, liceum a nawet Urząd do Spraw
Socjalnych.
- Szwecja wyprowadziła się z Tensta - mówi
Birgitta Notlöf.
Była nauczycielką szwedzkiego dla obcokrajowców.
Gdy
zauważyła, że jej praca idzie na marne, bo kobiety wracając z kursu do
domów, mówiły tylko w swoim języku, założyła fundację
www.livstycket.se
Uczennice, często analfabetki, przychodzą tam,
by wspólnie szyć, haftować i uczyć się szwedzkiego w praktyce, ale
najważniejsze, by wyjść z domu, spotkać się z innymi kobietami w
podobnej sytuacji. Ich kolorowe tkaniny, poduszki, tacki są wystawiane w
muzeach i na targach designu. Pieniądze ze sprzedaży zasilają konto
Fundacji.
"Mieszkam w Szwecji, ale pracuję z całym
światem. Kiedy w Somalii wybuchają bomby, tu u nas spotykają się kobiety
stamtąd, żeby nie być w tym czasie same. Mamy kobietę z Syrii, której
rodzina została w kraju. Kiedy informacje na temat tego co dzieje się na
świecie, otrzymujesz z mediów, często trudno ci zrozumieć co się dzieje.
Jeśli jednak spotykasz ludzi, których te wydarzenia dotykają, rozumiesz
wszystko inaczej. Lepiej. Stajesz się częścią większego świata".
Katarzyna Tubylewicz, Moraliści.
Jak Szwedzi uczą się na błędach 2017
21 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
JAK SIĘ UDOMOWIŁ KOT?
Badania DNA pokazują, że choć koty pochodzą od
jednego afrykańskiego podgatunku, do Europy przywędrowały dwukrotnie.
Pierwszy raz z rolnikami z Bliskiego
Wschodu. Gdy zaczęli oni składować zboże, pojawiły się gryzonie a za
nimi koty, które okazały się tak dobrymi myśliwymi, że je
udomowiono i aż do średniowiecza pozostały bez jakichkolwiek zmian
genetycznych, także jeśli chodzi o kolor futra. Psy i konie zmieniły
swoje umaszczenie znacznie wcześniej, natomiast u kotów pręgi czy plamy
pojawiły się dopiero w XIV wieku. Kot miał tylko łowić myszy i był w tym
doskonały.
Po raz drugi koty do Europy sprowadzili
Rzymianie. Przejęli je od Egipcjan, u których kot zajmował specjalne
miejsce wśród boskich zwierząt, był więc przymilny i towarzyski, dlatego
stał się bardzo popularny.
Kot zamieszkał z ludźmi, ale przez tysiące lat
pozostawał niezmieniony, dlatego jest najdzikszym z domowych zwierząt i
ciągle jeszcze chodzi własnymi ścieżkami,
16 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
OBYWATEL ŚWIATA
Obywatelem świata był Jan Paweł II, Czesław
Miłosz, Zbigniew Brzeziński...
Natomiast Stanisław Lem i Michał Heller, to obywatele
Wszechświata.
Każdy z nich zamieszkiwał inne terytorium.
Kościół Powszechny z samej swej nazwy obejmuje
wszystkich ludzi. Skoro codziennie powtarzamy: "Ojcze nasz",
to nie może być inaczej. Realnie też jest obecny wszędzie na świecie.
Poeta nie musi być światowy, ale Miłosz takim
był. Dzięki temu, że go wygnano z kraju,
poznał inne języki, innych ludzi, inne
zwyczaje.
Dla Brzezińskiego kula ziemska była
szachownicą. Grał w barwach najtęższego gracza i potykał
się z
największymi.
Lem tworzył własne terytoria, których wtedy
jeszcze nie było, lecz kiedyś, tak jak jemu,
domem
nam będzie Kosmos.
Podobnie Heller, z tą różnicą, że w jego
królestwie panują reguły, które można sprawdzić już teraz.
Czy każdy może być obywatelem świata?
Tak, jeśli tylko zechce dostrzec, że już
nim jest. Paszporty mamy w
domu. Sieć, po której codziennie wędrujemy jest światowa. A jeśli
nawet nie ta, którą stworzył człowiek, to każdy wie, że na ogromnej kuli
pędzimy razem zawrotnie przed siebie.
15 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
PROCESJA Z BOŻYM CIAŁEM
14 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
CZYM JEST HISTORIA
Linn Hansen
Czy historia rozpada się na kawałki gdy
spotyka przyszłość.
Nie dlaczego miałaby się rozpadać.
Czy można zobaczyć całe morze jednocześnie.
Nie jakże to.
---
But pasuje idealnie czy to historia nie to
fart.
---
Jaki jest minus historii częściowo jest
czarno-biała.
---
Opuszczenie Szwecji nie trwa długo ale długo
trwa chęć pozostania.
---
Gdzie żyli jest interesujące podobnie jak
pytanie dla kogo.
---
Czym różniły się kapelusze od
czepków.
---
Morze jest morzem ale czym jest rzeka.
To nie jest odpowiedź rzeki rzeka jest także
sobą
a przynajmniej drzwiami do morza.
Czy da się powiedzieć o morzu że ma drzwi,
Historia o to nie pyta.
---
Gdy się tęskni wszystko staje się dłuższe.
Dłużej się idzie.
Dłużej się czeka.
Linn Hansen, Przejdź do historii 2017
13 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
POCZĄTEK WIELKIEJ BRYTANII
Czytam książkę Normana Daviesa o historii
Wielkiej Brytanii pt. "Wyspy". Ma ona ponad 1000 stron. Wczoraj, na
stronie 555 związek Szkocji z Anglią pierwszy raz oficjalnie nazwano:
"Królestwo Wielkiej Brytanii".
Narodowy bard Szkotów kpił:
Czego nie dało się zburzyć
Przez wojny długie lata
Dziś zaszło, bo kilku tchórzy
Za zdradę ma zapłatę.
Robert Burns
Jest rok 1714 - koniec panowania Stuartów
i początek dynastii hanowerskiej.
Wcześniej przebrnąłem przez nieskończoną ilość
nazw, osób i wojen. Nieprawdopodobny tygiel, w którym mieszali się
Celtowie, Brytowie, Rzymianie, Normanowie, Wikingowie, Sasi, Francuzi i
wielu innych. Z narzeczy tych plemion i z narodów
wyłonił się język
angielski i ukształtowały 4 kraje.
Na każdej stronie jakaś bitwa lub okrutny wyrok
śmieci, który nie szczędził nawet królów.
W Irlandii podczas najazdu O. Cromwella zginęło
40% mieszkańców a 80% gruntów rolnych przekazał on protestantom.
Innowierców nie dość, że zabijano, to jeszcze ich wnętrzności palono,
by popiołem rzucić w twarz trupowi. Głowa ściętego Tomasza Morusa przez
miesiąc tkwiła nadziana na pal.
Najpierw walczyły ze sobą plemiona
i rody a także
tubylcy z najeźdźcami. Później protestanci i katolicy a rojaliści ze
zwolennikami parlamentu. Wyłonił się z tego jeden Kościół
narodowy, jeden król i dominacja Anglii nad Walią i Szkocją.
Wkrótce także Irlandia została włączona do
Królestwa.
Spacyfikowana przez Cromwella, w roku 1778 już
tylko 5% ziemi uprawnej należało tam do katolików. "Domy Irlandczyków, zwane
chatami, wyglądają jak najnędzniejsze szopy. Wyposażenie wielu z nich
składa się tylko z garnka do gotowania ziemniaków, byle stołu i kilku
połamanych stołków; nie wszystkie mają łóżka, a rodziny śpią na słomie".
- A. Young, A Tour of Ireland 1780
Na tym tle dzisiejsze konflikty wyglądają jak
zabawy niegrzecznych dzieci w piaskownicy
9 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
DWA W JEDNYM
Na dębie pojawiły się dwa kolory. Wygląda to tak, jakby inne drzewo
wyrosło przed nim.
Jeden kolor zielony, pokryty ciemną, srebrną patyną a drugi jasny,
świeży jak u liści, które dopiero co się rozwinęły z pąków.
Nie wiem co to znaczy.
Kiedyś niektóre gałązki miały liście żółte, ale po jakimś czasie to
znikło.
Tymczasem młode sroki wylazły
z gniazda i skaczą z gałęzi na gałąź.
8 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
JESTEŚMY STARSI
Dotychczas najstarsze szczątki człowieka
znalezione w Etiopii miały 195 tysięcy lat.
Tymczasem w najnowszym
"Nature" opublikowano badania kości i
narzędzi odkrytych w Maroku. Pochodzą one sprzed 300 tysięcy lat.
Czaszka, z wyjątkiem większej żuchwy i mocniejszych łuków brwiowych,
jest całkowicie podobna do kształtu głowy człowieka współczesnego.
Tak więc homo sapiens nie pochodzi z Afryki
Wschodniej skoro już znacznie wcześniej żył w innym miejscu.
1 CZERWIEC
/ MAJ
/
BLOG 2009-2016
/ KONTAKT
SKĄD SIĘ WZIĘŁA U NAS "WIATA"?
Na drzwiach naszego pomieszczenia, w którym stoją kubły na śmieci,
pojawiła się metalowa tabliczka z wygrawerowanym napisem: WIATA
ŚMIETNIKOWA.
Dla pewności sprawdziłem, że "wiata" to "zadaszenie, budowla w postaci
przekrycia podpartego słupami lub nadwieszonego z lekkimi ścianami lub
bez nich".
W Słowniku etymologicznym Wiesław Boryś podaje, iż w języku
prasłowiańskim "jata" znaczyła przenośną chatkę i namiot, zaś
samą nazwę
wywodzi od "jazdy" - jako to, co jedzie.
Śmietniki na Osiedlu Podwawelskim a także
na moim osiedlu w Szwecji,
rzeczywiście przypominają tradycyjną jatę. Są to budki ze ścianami nie
sięgającymi zadaszenia. Natomiast "wiata" w moim bloku to zwykły pokój
bez okien.
To jeszcze jeden
przykład wędrówki wyrazów. Tak jak samotny "palec"
przeniósł się z kciuka na wszystkie pozostałe, dawniej zwane "parstami"
(stąd "naparstek"), a "ob-rączka" z kolei
zsunęła się na palec. Najdalej skoczył "paznokieć", który kiedyś oznaczał zwierzęcą
racicę, co jeszcze słychać w jego nazwie "pa-z-nogi-eć".
We wszystkich sklepach w pobliżu pytają czy chcę "siatkę?" i podają mi
plastikową torbę a nie taką splecioną ze sznurków,
jaką nosiła moja
babcia.
|
