"bo w nieszczęściu potrzebny jakiś ład i piękno"

"Jest bardzo dużo śmierci i dlatego tkliwość
dla warkoczy, spódnic kolorowych na wietrze,
łódeczek papierowych nie trwalszych niż my sami... "

Rady

WARSZAWA DZIŚ

    2 SIERPNIA  2018            /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

JAK ODDYCHA MORZE?

Podobnie jak człowiek. My mamy pęcherzyki płucne, których cienka błona wchłania tlen. Woda tworzy podobne bąbelki, które natychmiast znikają. Im bardziej spienione morze, tym lepsze jest oddychanie. Gdy nie ma wiatru, gładka powierzchnia oddziela wodę od powietrza i tlen, dwutlenek węgla i azot nie przedostają się przez tę granicę.

Falujące morze wielokrotnie zwiększa swoją powierzchnię styku z gazem i dlatego oddycha głębiej. Najlepsze są sztormy, które zwykle występują na wiosnę i w jesieni. W upalne letnie miesiące panuje niedotlenienie. Wtedy wszystko co żyje w wodzie cierpi na brak tlenu, który jest niezbędny nie tylko rybom i roślinom, ale także do reakcji chemicznych metanu czy amoniaku oraz do rozkładu materii organicznej przez bakterie.

Obserwując pianę w wannie, czy bąble wody płynącej z kranu, czasem myślałem o chaosie, ponieważ kształt i układ ciągle zmieniających się pęcherzyków powietrza jest niemożliwy do przewidzenia. Teraz trzeba będzie pomyśleć: woda oddycha.

    3 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

ŚREDNIOWIECZNY TABLET

W niektórych tabletach zamiast drewna stosowano ołów. Zdarzały się nawet wypiekane z ciasta piernikowego, które w nagrodę za wyniki uczeń mógł zjeść.

W Polsce nie zachowała się żadna z podobnych tabliczek a pierwsza książka skierowana bezpośrednio do dzieci nosiła tytuł: "Chłopiec wyćwiczony. Chłopcom gnuśnym, leniwym, kujonom i domatorom dla ćwiczenia chłosty dobrej" 1680 r. Była to instrukcja karania. Na wsiach jej zalecenia przetrwały do wieku XX i jeszcze w mojej szkole codziennie używano w tym celu linijki lub drewnianego piórnika.

    6 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

HINDUSI MÓWIĄ PRAWIE 20 TYSIĄCAMI RÓŻNYCH JĘZYKÓW

W Indiach przez siedem lat liczono języki, którymi mówią obywatele tej największej (1,2 mld) demokracji świata.

Jest ich wszystkich 19 569.

Każdy z Hindusów jadących tym pociągiem mógłby mówić w innym języku.

Większość to narzecza małych wspólnot lub plemion.

Urzędowym językiem hindi - literacka odmiana hindustani - który po angielskim, mandaryńskim i hiszpańskim zajmuje czwarte miejsce na świecie, posługuje się ponad pół miliarda ludzi.

Południe Indii - 65 milionów Hindusów - używa tamilskiego.

    8 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

ZIELONY PAS EUROPY W MIEJSCU ŻELAZNEJ KURTYNY 

Badania prowadzone na niewielkich wyspach pokazują, że owady, ślimaki, żaby i inne zwierzęta, które rozmnażają się tam w małych grupach krewniaczych po jakimś czasie wymierają. Gdy minie kilka lat znów wracają w to samo miejsce i następuje rekolonizacja. Aby jednak to było możliwe, wyspy środowiskowe nie mogą być od siebie zbyt oddalone.

    9 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

LUDZKA ŚWIADOMOŚĆ I SZTUCZNA INTELIGENCJA - SI

Henry A. Kissinger, polityk, laureat Nagrody Nobla.

"Dla użytkowników internetu ważniejsze jest pozyskiwanie i przetwarzanie informacji niż  kontekst czy namysł nad jej znaczeniem. W ten sposób informacja zyskuje prymat nad mądrością.

Wartości kształtują się pod wpływem uzgodnień w małych grupach, a nie na drodze namysłu.

Procesy decyzyjne SI będą dla nas zbyt skomplikowane i niedające się opisać ludzkim językiem. Jak w ogóle definiować świadomość w świecie maszyn, które sprowadzają ludzkie doświadczenie do danych matematycznych? Jeżeli potraktujemy proces matematyczny jak proces myślowy i będziemy starali się także zacząć myśleć matematycznie, grozi nam utrata zdolności będącej istotą ludzkiego poznania.

Kogo obarczyć odpowiedzialnością za błędy SI?

Środowisko technologiczne zajmuje się głównie perspektywą zastosowań komercyjnych na niesłychaną skalę".

CAŁY TEKST  ukazał się w ósmym numerze miesięcznika "Pismo".

    12 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

DOTKNĄĆ SŁOŃCA

W niedzielę z przylądka Canaveral na Florydzie wystartowała sonda, która w ciągu siedmiu lat 24 razy okrąży Słońce. Najbliżej będzie w odległości 6 milionów kilometrów (z Ziemi do Słońca jest 150 milionów kilometrów).

Głównym celem tej ekspedycji jest zbadanie korony słonecznej. Jest to otaczająca Gwiazdę plazma kilkaset razy bardziej gorąca niż sama powierzchnia Słońca a nie stopi ona sondy tylko dlatego, że jest rozrzedzona i przepływ ciepła będzie niewielki. Korona ta przyśpiesza wiatr słoneczny, który na Ziemi wywołuje burze magnetyczne.

W marcu 1989 w Quebecku 6 milionów mieszkańców przez kilka godzin pozostało bez prądu a w sierpniu ze względu na zakłócenia działania komputerów wstrzymano handel na giełdzie w Toronto. W obu przypadkach przyczyną były mocne wybuchy na Słońcu i towarzyszące im burze magnetyczne na Ziemi.

Zorze polarne widziano aż w Teksasie.

    15 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

SŁOWA, KTÓRYCH NIE MAMY

W niektórych językach Indian Ameryki Południowej istnieją setki różnych zaimków.

Na przykład mówiący po tupinamba oprócz naszych trzech osób gramatycznych, mają jeszcze dodatkową trzecią osobę. Mówią tak o kimś, kogo podczas rozmowy nie było i nagle się znienacka pojawił. Już nie "on-ona-ono", ale jeszcze nie "ty".

Podróżując autostopem po Włoszech, w Asyżu odwiedziłem starego franciszkanina "Brata Polaka", który mówił do mnie używając zawsze trzeciej osoby:

- Jak sobie podje, to niech idzie do siebie tak, żeby go nikt nie widział.

Dawniej w ten sposób rozkazywano służącym:

- Niech Jan zrobi to i to...

"Ty" byłoby spoufalaniem się a "pan" nie przystoi słudze.

Pamiętam z jakim trudem pierwszy raz wykrztusiłem "ty" do mojej nauczycielki szwedzkiego,

która była dwa razy starsza ode mnie. Szwedzi mówią tak do każdego.

Teraz śmieszy mnie nazywanie trzydziestolatków "panią" czy "panem" i ciągle myli mi się z "ty".

Dobre wyjście znalazł jeden z moich uczniów, który zwracał się do mnie przez:

- Ty, pan.

W językach tupi guarani istnieją dwie różne formy "my".

Nasz zaimek liczby mnogiej obejmuje wszystkich, o których w danej chwili mówimy, natomiast ten dodatkowy indiański pozwala wyłączyć jedną osobę. Czyli wybierając się gdzieś mogą powiedzieć:

- idzie(my) "wszyscy z wyjątkiem ciebie".

Przy czym te trzy wyrazy w cudzysłowie, to u nich jedno krótkie słowo zamiast naszego -my.

Można się zastanowić jakie powtarzające się sytuacje zmusiły ich aż do wymyślenia osobnego pojęcia wykluczającego, które u nas byłoby wyrazem nieuprzejmości.

Być może wychodząc na polowanie nie chcieli za każdym razem powtarzać dzieciom, że ich nie wezmą ze sobą?

WIĘCEJ: Daniel L. Everett, Język - narzędzie kultury 2018

    23 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

NAJSTARSZY DOWÓD POKREWIEŃSTWA

Kilkadziesiąt tysięcy lat temu na terenie Eurazji żyły dwie grupy ludzi, których dziś już nie ma.

W Europie, neandertalczycy a w Azji, denisowianie.

Rozeszli się 350 tysięcy lat wcześniej i tylko czasem dochodziło między nimi do spotkań.

Dotychczas było to przypuszczenie, teraz mamy dowód.

Odczytano genom 13 letniej dziewczynki, która żyła na Syberii i okazało się, że jej matką była neandertalka a ojciec denisowianinem. To znaczy, że neandertalczycy migrowali między zachodnimi i wschodnimi regionami Eurazji.

    28 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

SAMOSIEJKI NA BALKONIE

fragment

    29 SIERPNIA              /        LIPIEC          /            BLOG 2009-2016            /              KONTAKT

DLACZEGO WYGINĘLI NEANDERTALCZYCY?

Przez 400 tysięcy lat w Europie żyli neandertalczycy.

40 tysięcy lat temu gdy z Afryki przywędrował nasz przodek homo sapiens, tubylcy nagle zniknęli.

Jest kilka teorii mówiących o tym, co spowodowało ich śmierć?

Naukowcy z Uniwersytetu w Kolonii porównali dane klimatyczne ze stalagmitów ze znaleziskami neandertalskich narzędzi. Okazało się, że w wyjątkowo chłodnych okresach paleolitu nie znaleziono żadnych artefaktów, czyli to wtedy nastał kres pierwotnych mieszkańców Europy.

Dlaczego jednak wyginęli przystosowani do życia w zmieniającym się klimacie neandertalczycy a przetrwał człowiek przybyły z gorącej Afryki?

Oprócz zimna, ostateczną przyczyną była dieta. Ci pierwsi żywili się tylko mięsem i gdy zabrakło zwierząt, marli z głodu, natomiast przybysze odżywiali się także pokarmem roślinnym, rybami i owocami morza i to pozwoliło im przetrwać.