orzechy

Steven Pinker "Nowe Oświecenie". Argumenty za rozumem, nauką, humanizmem i postępem”.

W TV oglądałem migawki z życia biskupa Pieronka i nagle zobaczyłem różaniec z orzechów.

Tego wrażenia nie da się opisać, przypominało haust świeżej, ożywczej wody.

Gdy mieszkałem w Szwecji mówiono mi, że ten różaniec grupa absolwentów krakowskiej "Beczki" nazywająca się "Orzechy", podarowała naszemu papieżowi gdy pierwszy raz przyjechał do Polski.

Duszpasterstwo akademickie było najważniejszym miejscem w moim studenckim życiu, dlatego gdy skończyłem studia, zaproponowałem, by absolwenci spotykali się raz w tygodniu.

Wyjechałem z Polski nie wiedząc, że nazwali się moim nazwiskiem i stąd ten różaniec. Teraz, pół wieku później, już jako "Dwójka", ciągle jeszcze się spotykają.

Natomiast biskupa Pieronka spotkałem tylko raz. Stałem na rogu ulicy Kanoniczej przed Domem Długosza i nie mogłem odczytać ostatniego słowa w łacińskiej sentencji nad portalem: „Nil est in homine bona mente melius”. Biskup mi ją przetłumaczył: "Nie ma nic lepszego w człowieku ponad rozum". Czyż może być lepsze miejsce aby go upamiętnić?

pierwsza, to zdanie Karola de Foucaulda: "Jedyną rzeczą jaką jesteśmy winni naszemu Panu, to jest nie bać się nigdy i nikogo".

"Jeżeli więc przyniesiesz swoją ofiarę na ołtarz i przypomnisz sobie, że twój brat ma coś przeciwko tobie, zostaw przed ołtarzem ofiarę, a najpierw idź pojednać się z bratem. Potem wróć i złóż ofiarę. Pogódź się ze swoim przeciwnikiem szybko, póki jeszcze jesteś z nim w drodze". Mt 5,23-25.

Nie można być partyjnym katolikiem. To oksymoron, kwadratowe koło, bo partia znaczy "podział", a katolicyzm, to "łączenie w jedno". Jeszcze większą niedorzecznością jest najpierw pójść przed ołtarz a potem wyjść z kościoła i przed Pałacem Prezydenckim, albo na jakimś innym wiecu zwyzywać przeciwników politycznych.

Biskup Pieronek przypominał to proste przykazanie: najpierw idź pojednać się z bratem.

A nie bał się nigdy i nikogo.

P.S.

Miał też ponoć góralskie, czyli pieruńskie poczucie humoru.

Gdy więc stanął u bramy niebios, Anioł Stróż pyta się świętego Piotra czy go wpuścić?

Nie - odpowiada św. Piotr - wszyscy biskupi idą najpierw do czyśćca! A jak on się tam nazywa?

- Pieronek.

- A to dawaj go tutaj - mówi św. Piotr - jaki tam z niego biskup!

Gdyby zapytano nas o władców polskich, pewnie zaraz po Krzywoustym wymienilibyśmy Łokietka. Pomiędzy nimi, w czasach rozbicia dzielnicowego było ich zbyt wielu, ciągle walczyli ze sobą lub z sąsiadami a wyróżnili się tylko dwaj, niestety, niechlubnie: Henryk Pobożny, któremu głowę ścięli Tatarzy i rozbójnik Konrad Mazowiecki ten, co to Krzyżaków sprowadził.

W tym rozgardiaszu ginie być może najwspanialsza królewska para, Jadwiga i Henryk Brodaty.

Henryk dostał Śląsk po ojcu Bolesławie Wysokim. Do starości, czyli jak wówczas liczono, gdy miał czterdzieści lat, spokojnie gospodarował na ojcowiźnie. Kontynuował dzieło poprzednika, dzięki któremu ta biedna i najazdami niszczona dzielnica, dorównała bogactwem Wielkopolsce. Przez naganiaczy, "zasadźców" ściągał z Czech osadników a z Niemiec specjalistów do górnictwa w Złotoryi i Lwówku. Nadawał też ziemie miejscowym chłopom i wojom. W XIII wieku na Śląsku było 128 lokacji miast, w Wielkopolsce 38, a w Małopolsce 29. Melioratio terrae nostrae.

Prywatnie jednak najlepszą inwestycją okazało się jego małżeństwo z Jadwigą. Należała ona do jednego z najwybitniejszych rodów Cesarstwa, Diessen-Andechs. Jej 28 krewnych wyniesiono na ołtarze a siostry zostały żonami królów, węgierskiego i francuskiego. Studiowała Pismo Święte, iluminowała księgi, grała na instrumentach. Była matką siedmiorga dzieci, ale najbardziej zasłynęła opieką nad ubogimi. Dla nich założyła szpital wędrowny a drugi dla trędowatych. Starając się naśladować biednych, chodziła boso. Gdy na prośbę męża spowiednik wręczył jej parę butów i nakazał, by je nosiła, zawiesiła je na szyi.

Nieraz też wykazała się niezwykłą odwagą, gdy na przykład, pojechała do Konrada Mazowieckiego i tego gwałtownika nakłoniła, by uwolnił jej męża. Porwał go podczas nabożeństwa w kościele. Po latach miała powiedzieć: "Henryk był tym, który największą miłość mą posiadał". Niedługo po śmierci została ogłoszona świętą.

Nie zamierzam tu streszczać historii naszych dziejów. To był tylko wstęp do głównego tematu:

Zwabiony nadaniami ziemi, przybył na Śląsk Czech Bogwał. Dostał od księcia gruntów "na cztery woły" a gdy się dorobił, wziął za żonę "grubą i bardzo głupią wieśniaczkę". To wierutne oszczerstwo, może tylko świadczyć o zazdrości sąsiadów. Podobnie jak przezwisko "Brukał", które mu nadano.

Jadwiga i Henryk sprowadzili też z Zachodu cystersów. Najbardziej znany jest ich klasztor w Trzebnicy. Prawa do posiadanych dóbr zakonnicy zapisywali w Księdze zwanej henrykowską. Pod datą roku 1270 niemiecki opat Piotr piszący po łacinie, zanotował tak niezwykłą rzecz, że aby ją oddać dokładnie, użył tutejszego języka i w ten sposób nieporadnie utrwalił pierwsze zdanie po polsku: DAY UT IA POBRUSA, A TI POZIWAI. (Daj ać ja pobruszę-pomielę, a ty od-poczywaj). Jakim szokiem musiało być dla nich to, że zamiast kobiety chłop chce mleć na żarnach, skoro przezwali go Brukał. Wieś do dziś zwie się Brukalice i stoi tam skromny pomnik.

Trudno sobie wyobrazić piękniejszą pamiątkę mowy. Świadectwo równouprawnienia. Dialog na lekcję o gender. Troska męża, którą zapisano jako kpinę a tymczasem ona przetrwa tak długo jak i język, w którym zostało to powiedziane.

Wystrzelony 44 lat temu, przeleciał 18 mld kilometrów. Jego sygnał radiowy dociera do nas po 16 godzinach. Dla porównania, ze Słońca: po 8 minutach.

Pozdrowienia w kilkudziesięciu językach. Po polsku: Witajcie istoty z zaświatów.

Chociaż liczba gwiazd w kosmosie jest niewyobrażalnie wielka, to i tak są one od siebie nawzajem potwornie oddalone.

Każda z dwóch bilionów galaktyk zawiera przeciętnie kilkaset miliardów gwiazd.

Mimo to, średnia odległość między poszczególnymi gwiazdami wynosi 4 tysiące lat świetlnych.

Co prawda mamy bliższych sąsiadów, których światło biegnie 4 lata, ale za to największa Wielka Pustka w okolicy Oriona i Rzeki Erydan ma średnicę około miliarda lat świetlnych.

Wszędzie tam rozpościera się jedynie delikatne, pozagalaktyczne świetlne tło. Jest ono tak słabe jak światło 60-watowej żarówki z odległości 4 kilometrów i dla nas niewidoczne, ponieważ ginie w promieniowaniu Drogi Mlecznej.

A jednak astronomowie zmierzyli jego gęstość i policzyli ile fotonów zawiera.

Wykorzystali blazary, czyli strumienie gorącej plazmy wyrzucanej w pobliżu czarnych dziur. Świecą one jak reflektory nawet z jednego krańca Wszechświata na drugi. A ponieważ muszą się przedzierać przez tę pozagalaktyczną mgłę, tracą po drodze część energii i na tej podstawie oszacowano jej gęstość a w rezultacie

Najlepiej na takiej, jaką pamiętam z dzieciństwa, czyli wsi lata i wczesnej jesieni. Małe dziecko powinno wchodzić w sad, wdychać zapach krów i rozcierać w palcach kwiaty dziurawca. Powinno chodzić boso po trawie i obrośniętych kamieniach w strumieniu. Nieco większe powinno wspinać się na drzewa, chodzić po gorący chleb do piekarni i kręcić kołem przy siekaniu pokrzyw dla świń. Kto nauczy się wtedy czułości do zwierząt, nigdy nie będzie okrutny.

Dobrze by było, żeby dzieci, zanim pójdą do szkół, najadły się zielonych porzeczek i śliwek-robaczywek. Powinny jeść jak najwięcej owoców prosto z drzew lub z ziemi pod drzewami. Niech piją wodę z aluminiowego wiadra obok studni i sikają, gdzie chcą. Powinny pomagać rodzicom, ilekroć tego zażądają, ale też starać się spędzać dzień poza zasięgiem ich głosów. Dzieci należy uczyć modlitwy pod krzyżem w polu, a historii w miejscu, gdzie pospiesznie zakopano poległych, by po wojnie wykopać ich i przenieść na nieznany cmentarz.

DOKOŃCZENIE: Wojciech Bonowicz, Edukacja

WIĘCEJ: Jak zmienić polską szkołę?

DAWNO TEMU W MOJEJ RODZINNEJ WSI

Na początku XIX wieku w karczmie tej utworzono pomieszczenia mieszkalne dla robotników pracujących w kamieniołomach Skałek Twardowskiego.

Inne budynki to: stajnia, spichlerz, młyn, stodoła i kręgielnia. Wozownię i kuźnię wyburzono w roku 1967.

Przy ulicy Dworskiej 4 stoi dwór kapitularny. Jego początki datuje się na rok 1616 gdy zbudowano tu podmiejską willę dla krakowskich kanoników katedralnych. Dwór ten, wraz z całą wsią Zakrzówek należał również do rodziny Batków. Jej protoplastą był Józef Batko urodzony w połowie XVIII wieku w miejscowości Taszyce koło Wieliczki.

Jeszcze jedna przyczyna braku opamiętania w tym, co wygadują o sobie nawzajem przeciwnicy polityczni. Tym razem obejmuje ona całą, ponad tysiącletnią historię naszego kraju.

Ludzie żyjący w państwie, które w ciągu ostatnich wieków dwa razy przestało istnieć wiedzą, że może się to znowu wydarzyć. Nawet w hymnie śpiewają "Jeszcze Polska nie zginęła..." Jeszcze nie, ale co będzie gdy przestaniemy żyć? Nie wiadomo. Dlatego tak trzęsą się nad każdą najdrobniejszą czy wyimaginowaną wadą i wszędzie widzą cień zdrady. A każdego, kto nie broni ojczyzny według ich mniemania, odsądzają od czci i wiary.

Śmierć kraju pamiętającego czasy "potęgi i chwały", który po ośmiuset latach "umiera" (tak napisał Wybicki, bo "zginąć" może portfel, ale nie ojczyzna), był niewyobrażalną traumą. Tym bardziej, że wtedy jeszcze nie wiedziano, iż przegrane bitwy, abdykacja króla, obce wojska w stolicy to jeszcze nie "finis Poloniae". "Póki my żyjemy".

Polska istniała dalej w języku polskim a więc w kulturze, religii, zwyczajach i w domowej pamięci. Trzeba było ją ukrywać, rozwijać i bronić, ale można też było ją zdradzić. 173 lat takiej podległości kształtowało nas jako wiecznych konfederatów, genialnych konspiratorów, którzy mają się na baczności czyli są podejrzliwi, bo wróg może się kryć wszędzie.

Teraz, po raz pierwszy wyrosło nam pokolenie wychowane całkowicie w wolnym kraju. Niepodległe. Niektórzy wiążą z nim wielkie nadzieje, że nie będzie się lękać utraty tego, co najważniejsze. Nie doświadczy poczucia bezsilności, jako że to już nie obcy - jak się ciągle starym wydaje - nami rządzą.

ŻYCZENIA NA NOWY ROK

NAJLEPSZY W CAŁEJ HISTORII LUDZKOŚCI

W nowym roku z ubóstwa wyzwoli się 20 mln ludzi.

Do roku 2030 mamy się pozbyć biedy na świecie.

Bieda i bogactwo rozkłada się według krzywej Gaussa – najwięcej ludzi jest pośrodku.

Zasada św. Mateusza już nie obowiązuje, wzbogacili się wszyscy.

Zlikwidowano ospę.

Rok 2019 będzie pierwszym, w którym nikt nie zachoruje na potworną drakunkulozę

i na Heinego-Medina (polio). Współautorem szczepionki jest prof. Hilary Koprowski. Pracuje na Uniwersytecie Jeffersona w Filadelfii.

W 1990 r. przed ukończeniem 5. roku życia umarło 12,6 mln dzieci.

W ciągu trzech dekad udało się zmniejszyć tę liczbę o ponad połowę.

Współczynnik analfabetyzmu na świecie spadnie do ok. 12 proc.

Ukaże się 2,5 mln nowych książek.

KSIĄŻKI NA TEMAT

Hans Rosling „Factfulness” to kurs spojrzenia na rzeczywistość tak, by dostrzegać fakty,

a nie własne przesądy i uprzedzenia.

Większość z nas żyje wciąż obrazem świata sprzed 50 lat.